A) Katılım:

- 30 Ekim 1995 tarihinde Lüksemburg’da gerçekleştirilen Türkiye-AB Ortaklık Konseyi toplantısında Türkiye’nin Ortak Üye statüsüne istinaden yaptığı başvurusu üzerine AB Komisyonu, Avrupa Parlamentosu ve Bakanlar Konseyinin ortak kararı için bir öneri sunmuştur. 13 Mayıs 1996 tarihli ve COM(96)199 Final (96/0130(COD), 96/0131(COD) ve 96/0132(SYN)) numaralı öneriyle, Türkiye'nin SOCRATES, LEONARDO ve Youth For Europe III programlarına; bu programların kuruluşuna dair temel kararların ilgili maddelerine Türkiye’nin adının eklenmesi suretiyle dahil edilmesi öngörülüyordu. SOCRATES ile ilgili karar (Decision 819/95 EC of European Parliament and the Council Establishing the Community Action Programme SOCRATES, 14.3.1995), AB Anlaşmasının 189b Maddesinde tanımlanan Ortak Karar Prosedürü ile alınmış olduğundan, yürürlüğe girmiş kararlarda değişiklik yapılması için aynı prosedürü izlemesi gerekmekteydi.

- Ancak Avrupa Parlamentosunun Eğitim, Kültür, Gençlik ve Medya Komitesi, Ortak Karar Prosedürünün Birinci Okuma aşamasında 3 Şubat 1997 tarihinde önerinin görüşülmesini Türkiye ve Kuzey Kıbrıs’taki insan hakları ihlallerini öne sürerek bloke etmişti.

- Bu blokaj sonrasında öncelikle 20 Mart 1997 tarihli toplantısında AB Ekonomik ve Sosyal Konseyi, daha sonra 12 Haziran 1997 tarihli toplantısında Türkiye-AB Karma İstişare Komitesi Türkiye’nin programlara katılımını destekleyen kararlar almışlar, Türkiye’de büyük tepkilere yol açan Aralık 1997’deki Lüksemburg Zirvesi kararlarının 36.maddesinde Türkiye’nin, “Lüksemburg Avrupa Konseyi kararlarının 19. ve 21. maddelerinde yer aldığı biçimde, bazı programlara ve bazı ajanslara her biri hakkında ayrıca kararlaştırılacak şekilde (case by case) katılmasının sağlanması” yönünde karar alınmış, AB Komisyonu ise hem Aralık 1997’deki Lüksemburg zirvesi öncesinde, hem de sonrasında bu zirve kararlarına istinaden yayımladığı Türkiye ile ilgili raporlarında ve Türkiye için Avrupa Stratejisinde (European Strategy For Turkey-The Commission’s Initial Operational Proposals, COM(98)124 final, 4.3.1998) programlara katılımı sürekli desteklemiştir. Ancak Lüksemburg zirvesi sonrası ilişkilerin Türkiye tarafından dondurulması ve yaşanan soğuma nedeniyle, programlara Türkiye’nin katılımı yolunda bir politik irade iki tarafta da gösterilmemiştir. Son olarak 17 Eylül 1998 tarihinde Türkiye’nin Gümrük Birliğine girişi sonrası Türkiye ile ilişkiler üzerine Komisyon raporlarının görüşüldüğü Avrupa Parlamentosu Genel Kurulundan çıkan A4-0251/98 sayılı kararın 15. Maddesinde Türkiye’nin programlara katılımı AP Genel Kurulu tarafından büyük çoğunlukla olumlu karşılanmıştır.

- 23 Eylül 1998 tarihinde Avrupa Parlamentosunun Kültür, Eğitim, Gençlik ve Medya Komitesince bu konuda “Türk Uzmanlarla Görüş Alışverişi” başlığı altında düzenlenen dinleme toplantısına konuşmacı olarak AEGEE-İstanbul temsilcisi Ali Alper Akyüz, İTÜ İşletme Fakültesi öğretim üyesi Doç.Dr.Lerzan Özkale, AFS-Türk Kültür Vakfı temsilcisi Meral Alguadiş, TESK ve MEKSA Brüksel Temsilcisi Ahmet Ecmel Yorgancı, Dünya Bankası Mesleki Standartlar Komisyonu üyesi Aişe Akpınar ve DİSK Brüksel Temsilcisi Yücel Top katılmışlardır. Ocak 1999’da Avrupa Halklar Partisi grubundan Avrupa Parlamentosu üyesi Renate Heinisch bu dinleme toplantısından yararlanarak konu hakkındaki raporunu olumlu görüş bildirerek Komiteye sunmuş, bu raporun kabuluyle Komitenin öneri üzerindeki 2 yıl süren blokajı kalkmış ve sonunda 25 Şubat 1999 tarihinde öneri Avrupa Parlamentosu Genel kurulu tarafından da kabul edilmiştir.

- SOCRATES programının ilk aşamasının 1999 sonunda sona erecek olması nedeniyle Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan SOCRATES II’yi kuran Temel Karar Önerisine Türkiye de eklenmiştir. SOCRATES’in ikinci aşamasının 2000-2004 yılları arasında yürürlükte olmasını öngören önerinin ilk okuma aşaması 4 Aralık 1998 tarihinde tamamlanmış ve bu aşamada yürürlülük döneminin yedi yıla çıkarılması benimsenmiştir. İkinci okuma aşamasında 25.2.1999 tarihinde Türkiye ile ilgili öneriyle aynı gün Avrupa Parlamentosu Genel Kurulunun onayını alan öneri hakkındaki son karar (Decision No.253/2000/EC Establishing the Second Phase of Community Action Programme in the Field of Education 'Socrates'), 24 Ocak 2000 tarihinde resmen alınarak 3.2.2000 tarihli Official  Journal of the European Communities'de yayımlanmış ve yürürlüğe girmiştir.

B) Hazırlık:

Programların Türkiye’de yürütülmesi ile ilgili çalışmalar Dışişleri Bakanlığı AB Genel Müdürlüğü tarafından başlatılmıştır. Türkiye'nin programlardan yararlanabilmesi için:

1) her bir programın ülke içinde sağlıklı bir şekilde yürümesinden sorumlu olacak birer Ulusal Ajans'ın kurulması,

2) Türkiye ile AB arasında programlarla ilgili ikili anlaşmaların imzalanması ve

3) Türkiye'nin payına düşen ulusal finansal katkısını yatırması gerekmektedir.

Bu süreç için:

- 14 Aralık 1999 tarihinde Ankara'da yapılan ve Dışişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu, Devlet Planlama Teşkilatı, Hazine Müsteşarlığı, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, Beyaz Nokta Vakfı ve AEGEE temsilcilerinin katıldığı toplantıyla hazırlık çalışmaları başlatılmış, AEGEE-Istanbul temsilcilerinin verdiği brifing sonrasında kurulacak Ulusal Ajansın özerk bir yapıda olması benimsenmiş ve oluşum süreci hakkında ilgili bütün kuruluşların her aşamada bilgilendirilmeleri koşuluyla Devlet Planlama Teşkilatı AB İşleri Genel Müdürlüğü sorumlu olarak belirlenmiştir.

- Devlet Planlama Teşkilatı tarafından bu konuyla ilgili bir kanun tasarısı taslağı hazırlanarak ilgili kamu kuruluşlarının görüşlerine açılmış, ancak tasarı hakkında ilk toplantı kararına karşın ilgili sivil toplum kuruluşlarından görüş alınmaması ve yeterince araştırılmadan hazırlandığı anlaşılan tasarıda kurulması düşünülen kuruluşun gereksinimlere karşılık veremeyecek idari ve bürokratik bir yapıda olması tepkilere neden olmuştur. Ulusal Ajans ile ilgili çalışmalarda bir tıkanıklık gözlenmektedir.

- Hazırlık aşaması çalışmaları (Preparatory Measures) MEDA kapsamında Türkiye-AB İdari İşbirliği Fonlarından karşılanacaktır ve bu dönem boyunca Socrates için 1.500.000 EUR+%20 Ulusal katkı, Leonardo da Vinci için 1.100.000 EUR+%20 Ulusal katkı, Youth için ise 750.000 EUR+%20 Ulusal katkı miktarında bütçeler belirlenmiştir. Her bir program hakkında belirlenen İlişki Noktalarının (Contact Points) Mayıs 2000'de Brüksel'de yaptığı görüşmeler ile bu süreç resmen başlamıştır.

- AB Komisyonu 2000 yılından itibaren programların yeni aşamalarında Ortak Üye statüsündeki ülkelerle her bir program için yaptığı ikili anlaşmaları, General Framework Agreement adı altında bütün programlar için tek seferde yapabilmek için Konsey kararına yönelik bir öneri sunmuştur. Bu öneri halen karara bağlanmamıştır.

- 10 Temmuz 2000 tarihinde İstanbul Ticaret Odasında düzenlenen toplantıda Devlet Bakanı Yüksel Yalova, programlara ulusal katkının en azından bir kısmının Gümrük Birliği kapsamında Avrupa Birliğinden alınacak Mali İşbirliği Yardımlarından sağlanabileceğini söylemiştir.

Eylemler
Aegee'nin SOCRATES Etkinlikleri
İlgili Dökümanlar
 
 

AEGEE-İstanbul